La nederlanda "Evergrino" — Fokker F-27 Friendship

Jaroslav Kubat

Dum kvindekaj jaroj pluraj aviofirmaoj provadis krei anstataŭanton de la popularaj “dakotoj” (Douglas DC-3), la reliabila kaj ekonomia transportoplano. Multaj el ili ne sukcesis, ni rememoru ekz. la tipon “Herald” de la brita firmao “Handley-Page". Al tiuj, kiuj sukcesis, apartenas la nederlanda firmao “Fokker”. Ĝia konstruaĵo “Fokker F-28 Friendship” estas fabrikata dum pli ol 20 jaroj, ĝi servas ĉe 150 aviokompanioj en 60 diversaj ŝtatoj de la mondo kaj la suma nombro de fabrikitaj tiatipaj aeroplanoj proksimiĝas al 700 pecoj. Ili havas flugitajn pli ol 10.5 milionoj da flughoroj.

La firmao “Fokker” famiĝis antaŭ la mondmilito per ĝiaj trimotoraj altoplaneaj transportoplanoj, kiuj laŭ la licenco estis fabrikataj ankaŭ en Ĉeĥoslovakio. En dua duono de tridekaj jaroj ĉesis tiuj tutlignokonstruaj aeroplanoj kapabli konkuri al la aeroplanoj “Boeing 247” kaj “Douglas DC-3”, kiuj per sia rapido kaj ekonomieco de funkciado apartenis al la mondpinto. “Fokker” la novan situacion solvis siamaniere — ĝi transprenis reprezentadon de la firmao “Douglas” por Eŭropo kaj ekfabrikis la aeroplanojn DC-3 en urbo Schiphol. Ĝi kontribuis tiel grandparte al ilia disvastigo kaj al ilia sinonimigo kiel la plej sukcesaj transportoplanoj. Postmilite necesis solvi la demandon, kiu tipo anstataŭos la “dakotojn” kaj la firmao “Fokker” havis jam sufiĉajn spertojn el ilia muntado, por ekfabriki tutmetalajn “Frienship”-ojn.

La unua el du prototipoj de tiu ĉi dumotora altoplano ekflugis la 24-an de novembro 1955. Ĝi havis fuzelaĝon longan 22.3 m kun seĝoj por 28 pasaĝeroj. La dua prototipo por 32 pasaĝeroj kun la fuzelaĝo plilongigita je 23.1 m kaj kun du motoroj “Dart 511” iĝis modelo por seria produktado. Liveraĵoj komencis precize tri jarojn post la unua flugo, do en la jaro 1958. Sinsekve aperis tuta vico de versioj, ne nur por transportado de pasaĝeroj kaj kargoj, sed ankaŭ por mara laŭborda vartada servo kaj kartografia registrado de tereno, ekipita per du larĝoobjektivaj fotoaparatoj. “Friendship” estas fabrikata ne nur en Nederlando, sed estis laŭlicence fabrikita ankaŭ serio de 205 pecoj per “Fairchild Industries” en Usono. La fabrikadon de “Fokker F-27 Friendship” partoprenas ankaŭ la franca firmao “Dassault-Breguet” (la mezan parton de la fuzelaĝo), okcidentgermana firmao “VFW” kaj belga “SABCA” (partojn de aloj). Antaŭ nelonge oni modernigis la internon kaj la avianaran kabinon kaj la firmao “Fokker”, ankaŭ antaŭ nelonge ekspartnerigita de “VFW” post 11-jara partnereco, liveras “F-27” en la versioj Mk 200, 400 M, 500 kaj 600.

“Fokker F-27 Mk 200” prezentas la bazan version kun 44 pasaĝerseĝoj, pelata per turbohelicaj motoroj “Rolls Royce Dart RDa. 7 Mk 536-7R” je povumo por 1596 kW, kiu estas destinita por mezlongaj trakoj ĝis 1900 km. “Mk 600” diferencas precipe per granddimensia karga pordo en aviopruo kaj povas esti ekipita per variigebla interno, eventuale per cilindrotrako por enaviigo de kaj manipulado kun kounteneroj. Soldata versio “Mk 400 M” servas por transporto de 46 soldatoj-paraŝutistoj kun la armiloj aŭ 6025 kg da kargo, aŭ ebligas transporton de 24 portiloj por vunditoj plus 9 flegistoj. “Mk 500” estas plilongigita varianto de “Mk 200” kun granda enaviiga pordo kaj 56 seĝoj. Malgraŭ tio, ke “Fokker” fabrikas jetmotoran transportan basoplanon “F-28 Fellowship” kaj preparas novan tipon “F-29”, fabrikado de la ekonomia kaj reliabila “Fokker F-27 Friendship” daŭros ankoraŭ plurajn jarojn.

Iuj teknikaj datumoj kaj povoj:

spano: 29,00 m;

longo: 23,56 m;
alto: 8,50 m;
surfaco de alo: 70.00 m2;
maso de malplena aeroplano: 11 314 kg;
maksimuma ekfluga maso: 20 410 kg;
vojaĝrapido: 480 km/h alto 6100 m;
ĝisflugo kun 44 pasaĝeroj: 1926 m.



Fonto: SAEST 1982. p. 60.

STEB: http://www.eventoj.hu