Bazaj radikoj Esperanto-Esperanto

komentoj de la kompilinto


En marto 1999, iu - renkontinte mian ''Bazan Radikaron kun Nederlandlingvaj klarigoj'' - retletere demandis min, ĉu ekzistas en la Reto simila vortlisto por ŝi komprenebla. El ŝia letero evidentiĝis, ke ŝi ne (bone) komprenas unu el la ''grandaj lingvoj''.

Mi rigardis en la Reto kaj, je mia surprizo (prefere mi diru: konsterniĝo!), mi konstatis, ke eĉ ne por ĉiuj tiuj ''grandaj lingvoj'' ekzistas ia vortlisto en la Reto.

Sed ankau se tiaj listoj por ''grandaj lingvoj'' ekzistus, tiuj ne helpus al homoj, kiuj renkontas Esperantaĵojn en la Reto kaj provas tiujn kompreni, se ili ne bone regas la koncernan fremdan lingvon.

Lau mi, manke de pli ampleksaj vortaroj, en la Reto devus troviĝi almenau ĉiuj ekzistantaj ''Ŝlosiloj'' de Esperanto. Tamen, tiel ne estas. Do devus troviĝi en ĝi iu baza vortlisto kun Esperantlingvaj klarigoj, por tiuj - inteligentaj kaj entreprenemaj - homoj, kiuj volas kompreni Esperantlingvajn tekstojn ne konante ankorau la lingvon. Esperanto ja devas esti alirebla por ĉiuj. Kiam ili interesiĝos pli, ili trovos manieron por ekhavi (paperan) vortaron. Sed ankau tian liston Eo-Eo, mi ne sukcesis trovi.

Tial mi provas fari adapton de la Akademia ''Baza Radikaro'' kun klarigoj per kiel eble plej simpla Esperanto. (Kompreneble: ju pli malsimpla la nocio, des malpli simpla la klarigo...) Ĝi ankorau ne havas sian finan formon au amplekson. Enestas ĉiuj (ĉ.2500) radikoj de ĉiuj grupoj {1}-{9}* de la Akademia listo, kaj pli ol ducent {X} ekster tiu. Tiujn mi aldonis pro bezono por la klarigoj (au pro evidenta malekvilibro en la Akademia elekto - parte gvidis min en tio kelkaj ekzistantaj "bazaj vortlistoj" kaj "Ŝlosiloj"). Aliflanke, mi ellasis la nomojn de Kristanaj festotagoj, ĉar mankis al mi la tempo por elserĉi la nomojn de same gravaj festotagoj de aliaj religioj kaj kulturoj. (Sed arĥaismojn kiel ''fonografo'' mi lasis - aldonante tamen la ne-jam-arĥaisman ''gramofono''! La modernan ''diskilo'' la uzanto mem determinos.) Entute enestas momente iom pli ol 2700 radikoj. (1999-09-22) Kiel vi scias, tiuj sufiĉas por almenau dekoble tiom da vortoj (inkluzive de kunmetitaj) lau la kalkulo en nacilingvaj vortaroj...
Por tiuj, kiuj volas utiligi la liston por lernado, mi indikis la grupojn 0-6, enhavantajn la ĉ.1000 ''plej oftajn'' radikojn, per speciala signo: {*0}-{*6}.

Ĉar la karaktero de verboj en Esperanto ne ĉiam estas evidenta ĉe la unua renkonto, mi aldonis relative multajn verbo-signifojn, precipe kiam la koncerna radiko en la listo aperas kiel substantivo. (1999-07-27) Ankau aliajn derivaĵojn mi aldonis, kaj mi foje adaptis la priskribon de la signifo (se eble) tiel, ke la derivado estu pli komprenebla.

Ĉe gramatikaj finaĵoj mi prezentis kelkajn ekzemplojn de ilia uzo. Ankau iujn pli oftajn mallongigojn mi enmetis, kaj plurajn (ne facile analizeblajn) kunmetitajn vortojn. (1999-10-01)

Oni bone konsciu, ke ne temas pri difin-vortaro. Temas pri klarigoj, kiuj helpu al homoj, kiuj renkontas iun nekonatan vorton en ĝia kunteksto.

Se vi havas sugeston por pli klara klarigo, sendu ĝin al mi per retpoŝto. La samo validas, kompreneble, se vi trovas eraron...

W.F. Pilger

_______
* (La finaĵoj kaj afiksoj, kiuj ĉe mi estas en grupo {0}, en la Akademia listo apartenas al diversaj grupoj.)


''postparolo'' ...io kvazau antauparolo... (provizora versio)

''bazaj radikoj Esperanto-Esperanto''

WF Pilger


Lingvo-Studio, LS, 2014.